{"id":238,"date":"2018-04-23T07:14:47","date_gmt":"2018-04-23T07:14:47","guid":{"rendered":"http:\/\/htb.com.pl\/?p=238"},"modified":"2021-05-22T08:05:50","modified_gmt":"2021-05-22T08:05:50","slug":"rzez-wolynska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/htb.com.pl\/?p=238","title":{"rendered":"Rze\u017a Wo\u0142y\u0144ska"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\u00a0<\/span><\/span><\/h5>\n
\n

2 marca<\/span><\/abbr><\/a>\u00a02018<\/span><\/p>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n

\"\"<\/a>\"\"<\/a><\/p>\n

Rze\u017a wo\u0142y\u0144ska \u2013 ludob\u00f3jstwo dokonane przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich (przy aktywnym, cz\u0119stym wsparciu miejscowej ludno\u015bci ukrai\u0144skiej wobec mniejszo\u015bci polskiej by\u0142ego wojew\u00f3dztwa wo\u0142y\u0144skiego II RP (w czasie wojny nale\u017c\u0105cego do Komisariatu Rzeszy Ukraina), podczas okupacji teren\u00f3w II Rzeczypospolitej przez III Rzesz\u0119, w okresie od lutego 1943 do lutego 1945.
\nOfiarami mord\u00f3w, kt\u00f3rych kulminacja nast\u0105pi\u0142a w lecie 1943, byli Polacy, w du\u017co mniejszej skali Rosjanie, Ukrai\u0144cy, \u017bydzi, Ormianie, Czesi i przedstawiciele innych narodowo\u015bci zamieszkuj\u0105cych Wo\u0142y\u0144. Nie jest znana dok\u0142adna liczba ofiar, historycy szacuj\u0105, \u017ce zgin\u0119\u0142o ok. 50\u201360 tys. Polak\u00f3w i w odwecie 2\u20133 tysi\u0105ce Ukrai\u0144c\u00f3w.
\nJak to mo\u017cliwe, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce s\u0105siedzi mordowali s\u0105siad\u00f3w?
\nM\u00f3j Dziadek Piotr Chmura w czasie wojny pracowa\u0142 dla obywatelki Niemiec, kopa\u0142 dla niej karpin\u0119. Pani ta nosi\u0142a Polsko brzmi\u0105ce nazwisko Cebula. Wyratowa\u0142a ona dziadka z transportu na Majdanek. Uratowa\u0142a mu \u017cycie, wszyscy z tego transportu zostali zakatowani na Majdanku. Pisa\u0142em o tym. W 1954 roku zmar\u0142a \u017bona Dziadka, moja Babcia. Dziadek zosta\u0142 sam. Sam w tym sensie, \u017ce nie by\u0142o we wsi jego r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w. Sprzeda\u0142 gospodarstwo, pieni\u0105dze rozda\u0142 swoim dzieciom i wyjecha\u0142 w rejon Szczecina. Pracowa\u0142 tam w lesie – to robi\u0142 zawsze i to tylko umia\u0142.
\nW poprzednim wpisie opisa\u0142em jak nas odwiedzi\u0142 i zaprosi\u0142 do gospody. Dzi\u015b opisz\u0119 inne moje spotkanie z Dziadkiem. By\u0142o to w 1976 roku. Dziadek ju\u017c nie pracowa\u0142, wr\u00f3ci\u0142 do Zaklikowa i \u201erz\u0105dzi\u0142\u201d w gospodach. Szczeg\u00f3lnie polubi\u0142 Bar O\u015brodka Wypoczynkowego \u201eZryw\u201d na Kopcu. Odbywa\u0142y si\u0119 w nim imprezy taneczne. Przychodzi\u0142y tam starsze panie, takie nawet po dwudziestym roku \u017cycia i super ta\u0144czy\u0142y rocknrolla, takiego do muzyki Billa Haleya. Ja by\u0142em nastolatkiem i bardzo lubi\u0142em ta\u0144czy\u0107. Kiedy\u015b dziadek skrytykowa\u0142 mnie, \u017ce zadaj\u0119 si\u0119 z Pani\u0105, kt\u00f3ra jest dla mnie za stara. Ja zapyta\u0142em Dziadka, czy przypadkiem nie jest tak, \u017ce on jest za stary na dyskoteki. Dziadek tylko machn\u0105\u0142 r\u0119k\u0105 i m\u00f3wi tak . Wiesz – nam Chmurom podobaj\u0105 si\u0119 starsze kobiety. Nasz przodek to nawet herbu si\u0119 przez to dorobi\u0142. Herb Krzywda. Tak si\u0119 nazywa\u0142 ten herb, bo od Lubicz\u00f3w pochodzi\u0142 i na krzywdzie Lubicz\u00f3w powsta\u0142. Nosimy nazwisko ch\u0142opskie, nie szlacheckie, jak Chmura m\u00f3g\u0142 mie\u0107 herb, zapyta\u0142em. Jak by\u0142 Potop Szwedzki, by\u0142o co\u015b takiego jak pospolite ruszenie. Zacz\u0105\u0142 sw\u0105 opowie\u015b\u0107 Dziadek. To taka armia co j\u0105 szlachta tworzy\u0142a. Sama musia\u0142a si\u0119 utrzyma\u0107, wyposa\u017cy\u0107, wyszkoli\u0107. Zap\u0142at\u0105 za udzia\u0142 w walkach dla takiego rycerza z pospolitego ruszenia by\u0142y \u0142upy. Wygl\u0105da\u0142o to tak. Rycerz wybieraj\u0105c si\u0119 na wojn\u0119 siada\u0142 na ko\u0144, bra\u0142 ze sob\u0105 kilku mocnych ch\u0142op\u00f3w ze swoich wsi, furmank\u0119 na kt\u00f3r\u0105 zamierza\u0142 \u0142adowa\u0107 \u0142upy i do boju. No a tu r\u00f3\u017cnie bywa\u0142o. Nasz przodek bra\u0142 udzia\u0142 w bitwie pod Warszaw\u0105 w czasie Potopu Szwedzkiego.(23-30 lipca 1655 rok) Polacy bitw\u0119 t\u0105 przegrali, zgin\u0105\u0142 te\u017c rycerz u kt\u00f3rego s\u0142u\u017cy\u0142 nasz przodek. Sam jednak si\u0119 wyratowa\u0142, podobno razem z \u0142upami i koniem przep\u0142yn\u0105 Wis\u0142\u0119. Powr\u00f3ci\u0142 do swojej Pani, wdowy i przekaza\u0142 to co zdoby\u0142 jej m\u0105\u017c. Ta polubi\u0142a du\u017co m\u0142odszego ale podobno przystojnego m\u0142odzie\u0144ca. Stworzyli szcz\u0119\u015bliw\u0105 rodzin\u0119. Szcz\u0119\u015bcie tej rodziny sko\u0144czy\u0142o si\u0119 pod koniec lutego 1846 roku. Rze\u017a Galicyjska. Powstanie Jakuba Szeli. M\u00f3j Dziadek opowiada\u0142 mi to tak. Ksi\u0105dz wymy\u015bli\u0142, \u017ce w\u00f3dka jest z\u0142a. M\u00f3wi\u0105c to Dziadek nala\u0142 sobie szklan\u0119 i wypi\u0142, wida\u0107 by\u0142o, \u017ce nie zgadza si\u0119 z ksi\u0119dzem. Ch\u0142opi nie mogli pi\u0107 i stali si\u0119 nerwowi. Wymordowali okoliczn\u0105 szlacht\u0119 i zabrali dobro. Znaczy maj\u0105tek pomordowanych. Zamordowano te\u017c rodzin\u0119 naszego przodka. Uratowa\u0142 si\u0119 tylko jego wnuczek. Pom\u00f3g\u0142 mu ch\u0142op, s\u0105siad. Wyprowadzi\u0142 go z Galicji, dotarli do Zaklikowa. Tu s\u0105 ludzie biedni, tu b\u0119dzie ci dobrze powiedzia\u0142 wybawca mojego Dziadka, bo to by\u0142 w\u0142a\u015bnie m\u00f3j Dziadek. Pracowa\u0142 u gospodarzy. Jak wybuch\u0142o Powstanie Styczniowe, poszed\u0142 do powstania. Poszed\u0142 bo Zamoyski obieca\u0142 mu ziemi\u0119. 2 marca 1864 roku by\u0142 ukaz Carski. Dziadek dosta\u0142 ziemi\u0119. Musia\u0142 p\u0142aci\u0107 za t\u0105 ziemi\u0119 podatek z kt\u00f3rego w\u0142adze p\u0142aci\u0142y odszkodowanie Zamoyskiemu. Wiem , \u017ce Dziadek mia\u0142 kuzyna, ten by\u0142 Pos\u0142em Sejmu Czteroletniego, Sejmu Wielkiego. Jednak to w rozumieniu nas ch\u0142op\u00f3w, nie przynosi\u0142o chluby
\nZa tydzie\u0144 koniec wakacji, jedziesz do nowej szko\u0142y, do Zwierzy\u0144ca. Tw\u00f3j Ojciec te\u017c si\u0119 tam uczy\u0142. Szko\u0142a ta to pa\u0142acyk Zamoyskich. Pami\u0119taj, \u017ce to nasi dobroczy\u0144cy ci Zamoyscy. Chcia\u0142bym \u017ceby\u015b pami\u0119ta\u0142 i o moim Dziadku. Ko\u0142o Zwierzy\u0144ca jest wie\u015b Panas\u00f3wka, tam by\u0142a wielka bitwa Powstania Styczniowego, m\u00f3j Dziadek j\u0105 prze\u017cy\u0142, ale wielu jego koleg\u00f3w poleg\u0142o. Le\u017c\u0105 w zbiorowej mogile, przy wje\u017adzie do Zwierzy\u0144ca. Zajrzyj tam czasem. Dobrze – a Ojciec Dziadka, zapyta\u0142em. Wiesz, nawet go nie zna\u0142em. Jako syn powsta\u0144ca styczniowego by\u0142 politycznie podejrzany i zes\u0142any na Sybir. Nie wr\u00f3ci\u0142 stamt\u0105d.
\nDziadek mia\u0142 ju\u017c troch\u0119 w czubie, zapyta\u0142em go o s\u0142owa pie\u015bni \u201eMy Pierwsza Brygada\u201d. Popatrzy\u0142 na mnie tak, jakbym o lot w kosmos zapyta\u0142. A przecie\u017c pami\u0119tam jak j\u0105 \u015bpiewa\u0142 . Zamiast s\u0142\u00f3w opowiedzia\u0142 mi kolejn\u0105 histori\u0119.
\n9 pa\u017adziernika 1920 roku \u201dzbuntowane\u201d oddzia\u0142y gen. Lucjana \u017beligowskiego wesz\u0142y do Wilna. Pami\u0119tam nawet dat\u0119, bo tam by\u0142em. Wymy\u015bli\u0142 to Pi\u0142sudski. Nie wyobra\u017ca\u0142 sobie, \u017ceby Wilno, miasto jego m\u0142odo\u015bci – urodzi\u0142 si\u0119 60 kilometr\u00f3w od Wilna nie by\u0142o polskie. By\u0142 to czas kiedy kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 granice odrodzonego po rozbiorach i I wojnie \u015bwiatowej Pa\u0144stwa Polskiego. Zamiast plebiscytu, co przewidywa\u0142 Traktat Wersalski. Pi\u0142sudski si\u0142\u0105 postanowi\u0142 zaj\u0105\u0107 Wilno i Kresy. Sk\u0142\u00f3ci\u0142 nas wtedy nie tylko z Litwinami, sk\u0142\u00f3ci\u0142 nas tak\u017ce z Ukrai\u0144cami. Ty wiesz, \u017ce na Wo\u0142yniu w 1943 roku wymordowano ponad 50 tysi\u0119cy Polak\u00f3w.
\nNaucz si\u0119 innej pie\u015bni, \u201eZa Niemen hen precz\u201d, twoja Mama pi\u0119knie j\u0105 \u015bpiewa. To o Powstaniu Styczniowym jest .
\nO jest twoja dziewczyna powiedzia\u0142 Dziadek. Rzeczywi\u015bcie pojawi\u0142a si\u0119 Pani kt\u00f3ra wspaniale ta\u0144czy\u0142a rocka. Dziadek poszed\u0142 do prezentera, zam\u00f3wi\u0142 \u201eRock Aroud The Clock\u201d<\/a>, a ja poprosi\u0142em Pani\u0105 do ta\u0144ca.
\nW pewnym momencie Dziadek podszed\u0142 do nas, pi\u0119knie przywita\u0142 si\u0119 z Pani\u0105 – tak, \u017ce ta chcia\u0142a z nim zata\u0144czy\u0107. Dzi\u015b musz\u0119 i\u015b\u0107, nast\u0119pnym razem, powiedzia\u0142 Dziadek. B\u0119d\u0119 czeka\u0142a z u\u015bmiechem odpowiedzia\u0142a Pani. Jak ju\u017c pota\u0144czymy opowiem wam o Chmielnickim. To kolejny m\u0105drala, jak Pi\u0142sudski \u2013 kolejny co sprowokowa\u0142 masakr\u0119 na Wo\u0142yniu.
\nPowiedzia\u0142em Pani, \u017ce jak na ni\u0105 czeka\u0142em, Dziadek wyja\u015bnia\u0142 mi, czemu na Wo\u0142yniu s\u0105siedzi, Ukrai\u0144cy wymordowali swych s\u0105siad\u00f3w Polak\u00f3w. No i czemu, zapyta\u0142a Pani. Bo ludzie lubi\u0105 rabowa\u0107, maja to we krwi, a politycy nie potrafi\u0105 przewidzie\u0107 skutk\u00f3w swoich dzia\u0142a\u0144, odpowiedzia\u0142em.
\n\u017beby zmieni\u0107 temat Pani powiedzia\u0142a, \u017ce chcia\u0142aby zata\u0144czy\u0107 tak\u0105 figur\u0119, gdzie ona siada na moich barkach. Na barana, zapyta\u0142em. Nie – odwrotnie, powiedzia\u0142a. Eee \u2013 to chyba umiem. Jak zagraj\u0105 to co zam\u00f3wi\u0142 Dziadek zata\u0144czymy tak. Wtedy Pani powiedzia\u0142a, \u017ce jeszcze nigdy tak nie ta\u0144czy\u0142a, chcia\u0142aby spr\u00f3bowa\u0107 bez \u015bwiadk\u00f3w. Ma magnetofon w domku kempingowym, tam nikt nie widzi, mogliby\u015bmy popr\u00f3bowa\u0107. No i popr\u00f3bowali\u015bmy.
\nGdy wr\u00f3ci\u0142em wtedy do domu Mama czeka\u0142a, by\u0142o p\u00f3\u017ano. Musia\u0142em mie\u0107 strasznie radosn\u0105 min\u0119, bo zamiast marudzi\u0107 u\u015bmiechn\u0119\u0142a si\u0119. Opowiedzia\u0142em jej o Dziadku. Zapyta\u0142em o pie\u015b\u0144 \u201eZa Niemen hen precz\u201d<\/a>. Rano z Tat\u0105 ci za\u015bpiewamy, powiedzia\u0142a Mama, to musi by\u0107 \u015bpiewane z m\u0119\u017cczyzn\u0105, teraz spa\u0107. Od tego czasu pie\u015b\u0144 ta jest dla mnie najpi\u0119kniejsza – najpi\u0119kniejsza chocia\u017c nie mo\u017cna jej ta\u0144czy\u0107.
\nCo opowiedzia\u0142 Dziadek o Chmielnickim, b\u0119dzie w nast\u0119pnym wpisie.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 2 marca\u00a02018 Rze\u017a wo\u0142y\u0144ska \u2013 ludob\u00f3jstwo dokonane przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich (przy aktywnym, cz\u0119stym wsparciu miejscowej ludno\u015bci ukrai\u0144skiej wobec mniejszo\u015bci polskiej by\u0142ego wojew\u00f3dztwa wo\u0142y\u0144skiego II RP (w czasie wojny nale\u017c\u0105cego do Komisariatu Rzeszy Ukraina), podczas okupacji teren\u00f3w II Rzeczypospolitej przez III Rzesz\u0119, w okresie od lutego 1943 do lutego 1945. Ofiarami mord\u00f3w, kt\u00f3rych kulminacja nast\u0105pi\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-238","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-daty-i-fakty-blog"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=238"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45873,"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238\/revisions\/45873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}