{"id":57191,"date":"2021-10-20T11:37:52","date_gmt":"2021-10-20T11:37:52","guid":{"rendered":"https:\/\/htb.com.pl\/?p=57191"},"modified":"2025-07-13T06:31:30","modified_gmt":"2025-07-13T06:31:30","slug":"powstanie-styczniowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/htb.com.pl\/?p=57191","title":{"rendered":"Powstanie styczniowe"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-thumbnail\"><a href=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Powstanie-Styczniowe-cz\u0119\u015b\u0107-pierwszaa.mp3\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-150x150.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2020\" srcset=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-150x150.jpg 150w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-300x300.jpg 300w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-100x100.jpg 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>W maju 1863 roku, 200-osobowy oddzia\u0142 dowodzony przez jednego z najs\u0142ynniejszych powsta\u0144c\u00f3w Marcina &#8220;Lelewela&#8221; Borelowskiego, zaatakowa\u0142 w Zaklikowie miejscowe magazyny carskiej stra\u017cy granicznej i zdoby\u0142 spore zapasy zaopatrzenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Prosz\u0119 pos\u0142ucha\u0107&nbsp; o tym cyklu &nbsp;audycji opartych &nbsp;na faktach ale w cudzys\u0142owie. To opowie\u015b\u0107 mojego dziadka, kt\u00f3r\u0105 us\u0142ysza\u0142 od swojego dziadka, uczestnika tamtych wydarze\u0144. Jego dziadek mia\u0142 na imi\u0119 Jan \u2013 tak jak ja. Miejsca, gdzie dzieje si\u0119 akcja te\u017c s\u0105 mi bliskie ale tu ko\u0144cz\u0105 si\u0119 analogi. Gdybym \u017cy\u0142 w tamtych czasach, to na pewno nie by\u0142aby moja historia. W archiwach Radia Maria s\u0105 ju\u017c materia\u0142y zwi\u0105zane z t\u0105 opowie\u015bci\u0105 ale tam wybra\u0142em jedynie fakty, kt\u00f3re pasowa\u0142y do powstaj\u0105cych akurat audycji. Teraz wszystko zebra\u0142em i nagra\u0142em. Oto pierwszy odcinek.<\/p>\n\n\n\n<p>Jesie\u0144 1860 rok, trzy lata przed wybuchem Powstania Styczniowego. Ku\u017ania w zaborze rosyjskim, we wsi Brz\u00f3za, w dawnej enklawie Ordynacji Zamojskich na granicy zabor\u00f3w rosyjskiego i austriackiego \u2013 w rejonie wsi Lipa. Brz\u00f3za w 1952 roku zosta\u0142a wysiedlona, powsta\u0142 tam poligon wojskowy.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;Ja\u015b, (dziadek mojego dziadka) m\u0142odzieniec pomaga\u0142 w ku\u017ani. Kowalem by\u0142 miejscowy ch\u0142op, a Ja\u015b sierot\u0105 &#8211; mieszka\u0142 u J\u00f3zefa, kt\u00f3ry gospodarowa\u0142 na ziemi dzier\u017cawionej od Ordynacji Zamojskich &#8211; zarz\u0105dza\u0142 te\u017c ku\u017ani\u0105. Domostwo nie by\u0142 dworem szlacheckim ale Ja\u015b gospodarza nazywa\u0142 Panem, cho\u0107 tak naprawd\u0119 jego pan by\u0142 kmieciem, kt\u00f3ry straci\u0142 syna w Powstaniu Listopadowym i hrabia Andrzej Zamoyski da\u0142 mu w dzier\u017caw\u0119 &nbsp;\u0142an ziemi, czyli 30 morg, to prawie 18 hektar\u00f3w. &nbsp;Taki obszar umo\u017cliwia\u0142 utrzymanie rodziny, tu r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od zagrodnik\u00f3w, kt\u00f3rzy gospodarowali na polu mniejszym ni\u017c \u00bc \u0142anana i cz\u0119sto dorabiali u kmieci, \u017ceby utrzyma\u0107 rodzin\u0119. J\u00f3zef ornego mia\u0142 tylko 10 morg, reszta to by\u0142 las. G\u0142\u00f3wnym zaj\u0119ciem J\u00f3zefa by\u0142o pozyskiwanie drewna i karpiny. Drewno wiadomo budulec, natomiast karpina to pnie \u015bci\u0119tych drzew, takie co najmniej siedmioletnie. J\u00f3zef wyrywa\u0142 je z ziemi i wypala\u0142&nbsp; w do\u0142ach bez dost\u0119pu powietrza pozyskuj\u0105c smo\u0142\u0119 i dziegie\u0107 sosnowy. Smo\u0142a do smarowania k\u00f3\u0142 woz\u00f3w drabiniastych, a dziegie\u0107 pomaga\u0142 w gojeniu ran. &nbsp;We wsi byli te\u017c parobkowie, zwykle bez ziemi i sta\u0142ego miejsca zamieszkania. Jeden taki mieszka\u0142 w jednej izbie z Jasiem i pracowa\u0142 w gospodarstwie jego pana, a Jasia uczy\u0142 gry na skrzypcach. Ja\u015b szybko przer\u00f3s\u0142 swojego nauczyciela jak chodzi o gr\u0119 na instrumencie i J\u00f3zef kupi\u0142 mu skrzypce. W zimowe wieczory odbywa\u0142y si\u0119 koncerty \u015bpiewaj\u0105cych skrzypk\u00f3w, kt\u00f3re na ta\u0144ce \u015bci\u0105ga\u0142y m\u0142odych z ca\u0142ej okolicy. &nbsp;Jednak bardziej od muzykowania Jan przyk\u0142ada\u0142 si\u0119 do nitowania&nbsp; &#8211; w ku\u017ani. Opracowa\u0142 w\u0142asn\u0105 metod\u0119 \u0142\u0105czenia blach przez nitowanie na gor\u0105co. Wie\u015b\u0107 o jego umiej\u0119tno\u015bci dosz\u0142a do zarz\u0105du Ordynacji Zamoyskich. Kowal nie widzia\u0142 zastosowania dla wynalazku Jasia i jako pomocnika wola\u0142 swojego syna. Pan J\u00f3zef to rozumia\u0142. On straci\u0142 swego jedynego syna. Mia\u0142 jeszcze nastoletni\u0105 c\u00f3rk\u0119 Basi\u0119 i \u017ceby przekaza\u0107 gospodarstwo w m\u0119skie r\u0119ce, postanowi\u0142 wyda\u0107 j\u0105 za Jana. Wprawdzie sierot\u0119 ale podobno ze szlacheckiego rodu. Ja\u015b wiele mu zawdzi\u0119cza\u0142. Pa\u0144stwo przygarn\u0119li go po rzezi Galicyjskiej, luty marzec 1846 rok. Ch\u0142opi pod wodz\u0105 Jakuba Szeli mordowali szlacht\u0119. Zamordowano te\u017c rodzin\u0119 Jasia. Jego uratowa\u0142 s\u0105siad, staruszek \u2013 ch\u0142op, kt\u00f3ry jeszcze z jego dziadkiem podczas potopu szwedzkiego w bitwie pod Warszaw\u0105 stawa\u0142. Przyprowadzi\u0142 go z Galicji i Ja\u015b zamieszka\u0142 u J\u00f3zefa. Jego \u017cona nauczy\u0142a go czyta\u0107 i pisa\u0107, a gdy Ja\u015b podr\u00f3s\u0142, J\u00f3zef przykaza\u0142 kowalowi, aby ten nauczy\u0142 go rzemios\u0142a. Teraz, gdy Ja\u015b zda\u0142 egzamin czeladniczy zdecydowano, \u017ce pojedzie do Zwierzy\u0144ca i tam w fabryce maszyn rolniczych hrabiego Zamoyskiego, b\u0119dzie odpowiada\u0142 za nitowanie.&nbsp; Pani zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce ich c\u00f3rka od jakiego\u015b czasu zupe\u0142nie inaczej na Jasia patrzy. Przyjecha\u0142 po niego Grzegorz. Urz\u0119dnik Ordynacji Zamojskiej, by\u0142y wojskowy. Po rozformowaniu wojska polskiego, po upadku &nbsp;Powstania Listopadowego,&nbsp; s\u0142u\u017cy\u0142 hrabiemu Zamoyskiemu. Mia\u0142 niezwyk\u0142e konie. Ten kt\u00f3rego dosiada\u0142 by\u0142 kary, dla Jasia mia\u0142 gniadosza. Kupi\u0142 je okazyjnie od Kozak\u00f3w do\u0144skich. Co ich Rosjanie z kongres\u00f3wki za Don odes\u0142ali i sprzeda\u0107 konie pozwolili, wkr\u00f3tce si\u0119 przekonali, jaki wielki b\u0142\u0105d pope\u0142nili. Ja\u015b przytroczy\u0142 do siod\u0142a ca\u0142y sw\u00f3j dobytek, czyli skrzypce i ruszyli. W bramie sta\u0142 Pan z Pani\u0105 i spora grupa m\u0142odych parobk\u00f3w. Poprosili, &nbsp;aby Ja\u015b zagra\u0142 im jeszcze raz, na po\u017cegnanie. I wtedy Pan Grzegorz zaintonowa\u0142 pie\u015b\u0144 z Powstania Listopadowego; \u201eGdy nar\u00f3d do boju wyst\u0105pi\u0142 z or\u0119\u017cem\u201d. Ja\u015b zagra\u0142, a wszyscy za\u015bpiewali &#8211; gdy pie\u015b\u0144 ko\u0144czyli p\u0142akali. Tych co wtedy nie wr\u00f3cili op\u0142akiwali.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Gdy nar\u00f3d do boju - When the nation goes to the battle (Polish socialist song)\" width=\"848\" height=\"477\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/TpxhoTpP9Tk?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Okres zwierzyniecki<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-thumbnail\"><a href=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Okrez-zwierzyniecki.mp3\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-150x150.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2020\" srcset=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-150x150.jpg 150w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-300x300.jpg 300w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-100x100.jpg 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>\u0141zy na&nbsp; policzkach Ja\u015bka obesch\u0142y dopiero w&nbsp; Zaklikowie, \u017cal mu by\u0142o wyje\u017cd\u017ca\u0107. Ludzi u kt\u00f3rych mieszka\u0142 traktowa\u0142 jak rodzin\u0119, on widzia\u0142 jak jego &nbsp;rodzin\u0119 wymordowali ch\u0142opi w Galicji \u2013 s\u0105siedzi, po tym jak jego ojciec zdusi\u0142 tumult podczas mszy w ko\u015bciele. Ksi\u0105dz z ambony pot\u0119pi\u0142 pija\u0144stwo, to si\u0119 ch\u0142opom nie spodoba\u0142o i po mszy zr\u00f3wnali ich dw\u00f3r z ziemi\u0105. Prze\u017cy\u0142 tylko on, uratowa\u0142 go starzec, kt\u00f3ry jeszcze z jego dziadkiem przeciwko Szwedom pod Warszaw\u0105 stawa\u0142. Wyprowadzi\u0142 go z Galicji. Teraz gdy co\u015b wreszcie zacz\u0119\u0142o si\u0119 uk\u0142ada\u0107, znowu musia\u0142 rusza\u0107 w nieznane.<\/p>\n\n\n\n<p>Na noc staniemy w Janowie, powiedzia\u0142 Grzegorz, s\u0105 tam hotele i domy zajezdne. To du\u017ce miasto. Wi\u0119ksze od Zaklikowa. W takim jeszcze nie by\u0142em, powiedzia\u0142 Jasiek. W Janowie pom\u00f3g\u0142 Grzegorzowi przy koniach, by\u0142o za wcze\u015bnie na sen. Postanowili odwiedzi\u0107 szynk, &nbsp;na Starym Mie\u015bcie. Na ulicach by\u0142o pe\u0142no rosyjskich \u017co\u0142nierzy. &nbsp;Jasiek widzia\u0142 w oczach Grzegorza z\u0142o\u015b\u0107.&nbsp; W szynku nie by\u0142o lepiej. Wypili po kuflu piwa, Jasiek nie zwyczajny alkoholu stal si\u0119 bardzo rozmowny. Pr\u00f3bowa\u0142 przekona\u0107 Pana Grzegorza, \u017ce mo\u017ce to dobrze, \u017ce wsz\u0119dzie jest regularne wojsko. Gdyby w Galicji byli, rozruchy ch\u0142op\u00f3w Jakuba Szeli by st\u0142umili. No tak ale wtedy ch\u0142opi by nie prze\u017cyli, powiedzia\u0142 jaki\u015b pan w wytwornie ubrany. Grzegorz wsta\u0142, u\u015bcisn\u0105 jego d\u0142o\u0144 i poprosi\u0142 do sto\u0142u. Panie hrabio, wioz\u0119 \u015bwietnego kowala do waszej fabryki w Zwierzy\u0144cu. Andrzej Artur Zamoyski, powiedzia\u0142 pan podaj\u0105c r\u0119k\u0119 Jasiowi. Jasio te\u017c si\u0119 przedstawi\u0142, zrobi\u0142 to pierwszy raz w \u017cyciu i to samemu hrabiemu. Siadajcie Panowie, powiedzia\u0142&nbsp; Zamoyski \u2013 \u017byd poda\u0142 piwo.&nbsp; Widzi Pan Panie Grzegorzu &#8211; ludzie zaczynaj\u0105 lubi\u0107 niewol\u0119. Czas na kolejne powstanie panie hrabio, bo wkr\u00f3tce nic z naszej Polski nie zostanie. Tamto nasze listopadowe panie Grzegorzu nic nie da\u0142o. Zamkni\u0119to jedynie granice i sukiennicy co po po\u017carach miasto odbudowali, teraz si\u0119 poddali. Trzeba \u017ceby ch\u0142opi ruszyli panie hrabio. Wierzy pan, \u017ce kosynierzy pokonaj\u0105 regularn\u0105 armie?&nbsp; Oni musz\u0105 nas szanowa\u0107, panie Grzegorzu, bo inaczej kolejnych praw b\u0119d\u0105 nas pozbawia\u0107. Polsk\u0119 w sercach trzeba zachowa\u0107, wszystko co \u017ce\u015bmy zepsuli naprawi\u0107 i w ten spos\u00f3b &nbsp;cara w\u0142adzy pozbawi\u0107. &nbsp;Razem wyszli z gospody, karoca zamojskiego bardzo si\u0119 przyda\u0142a, bo ziemia Jasiowi spod n\u00f3g jako\u015b dziwnie si\u0119 osuwa\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>W &nbsp;Zwierzynieckiej Fabryce maszyn rolniczych Jasio zda\u0142 egzamin mistrzowski, jego nitowanie na gor\u0105co umo\u017cliwia\u0142o budow\u0119 zbiornik\u00f3w ci\u015bnieniowych i kad\u0142ub\u00f3w statk\u00f3w rzecznych. Hrabia Zamojski widzia\u0142 przysz\u0142o\u015b\u0107 w transporcie rzecznym. Mia\u0142 w tamtym czasie regularn\u0105 lini\u0119&nbsp; na Wi\u015ble z Warszawy do Ciechocinka.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Jan &nbsp;Mieszka\u0142 u Pana Grzegorza, przy drodze na J\u00f3zef\u00f3w, w jego s\u0142u\u017cbowym mieszkaniu. &nbsp;Pan Grzegorz, jako urz\u0119dnik Ordynacji Zamoyskich mia\u0142 do dyspozycji dom i stajni\u0119. Jan&nbsp; mia\u0142 u niego wikt i opierunek. Do pracy mia\u0142 dos\u0142ownie kilka krok\u00f3w, musia\u0142 jedynie przej\u015b\u0107 ko\u0142o drewnianego podmurowanego dworu i oficyn \u2013 dzi\u015b Technikum Przemys\u0142u Drzewnego. Fabryka maszyn rolniczych by\u0142a za strumieniem. Ja\u015b w fabryce odpowiada\u0142 za nitowanie. Po pracy zajmowa\u0142 si\u0119 ko\u0144mi Grzegorza. Pan Grzegorz&nbsp; musia\u0142 cz\u0119sto wyje\u017cd\u017ca\u0107 ale jak by\u0142 na miejscu, uczy\u0142 Ja\u015bka fechtunku i pos\u0142ugiwania si\u0119 broni\u0105 paln\u0105 i o ile w ci\u0119ciu \u0142\u00f3z by dla Ja\u015bka niedo\u015bcignionym mistrzem, to w walce pieszej r\u00f3\u017cnie bywa\u0142o. Wprawdzie Jan nie by\u0142 w stanie sparowa\u0107&nbsp; pchni\u0119\u0107 starego wiarusa, szabla jest krzywa i zanim&nbsp; j\u0105 odpowiednio &nbsp;sparowa\u0142, by\u0142y oficer przekr\u0119ci\u0142 szabl\u0119 &nbsp;tak, \u017ce pi\u00f3ro czyli koniec szabli dotyka\u0142 Ja\u015bka. Krzy\u017cowa\u0142 wi\u0119c Jasiek szable i wykorzystuj\u0105c sw\u0105 si\u0142\u0119 nabyt\u0105 w ku\u017ani, napiera\u0142 zastawami, czyli t\u0119pymi cz\u0119\u015bciami szabli, zaraz za jelcem &#8211; gdy jelce si\u0119 zetkn\u0119\u0142y, to i twarze walcz\u0105cych si\u0119 zetkn\u0119\u0142y, byli w zwarciu. Kiedy\u015b podczas takiego zwarcia Grzegorz poczu\u0142 lekkie uk\u0142ucie i zobaczy\u0142 u\u015bmiech na twarzy Ja\u015bka. Odst\u0105pili od siebie i wtedy&nbsp; Grzegorz zobaczy\u0142 n\u00f3\u017c w lewej r\u0119ce swego ucznia. Po chwili n\u00f3\u017c znikn\u0105\u0142. Grzegorz natar\u0142 &#8211; kolejne zwarcie i kolejne uk\u0142ucie. Znowu w lewej r\u0119ce Ja\u015bka by\u0142 n\u00f3\u017c. Specjalny mechanizm spr\u0119\u017cynowy chowa\u0142 go w r\u0119kawie. Pan Grzegorz by\u0142 pod wra\u017ceniem. Mo\u017ce to nie honorowe ale skuteczne, pochwali\u0142 Ja\u015bka i doda\u0142 &#8211; hrabia Zamoyski sprawi\u0142, \u017ce nie poszed\u0142e\u015b do carskiego wojska, \u0107wicz tak dalej &#8211; a b\u0119dziesz oficerem &nbsp;polskiego wojska.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Warszawianka 1830 - Pie\u015b\u0144 Hymniczna Powstania Listopadowego\" width=\"848\" height=\"477\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/oH2I2GPVlag?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Adwent 1862 rok<\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-thumbnail\"><a href=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Adwent-1862-rok.mp3\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-150x150.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2020\" srcset=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-150x150.jpg 150w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-300x300.jpg 300w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-100x100.jpg 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Zbli\u017ca\u0142o si\u0119 Bo\u017ce Narodzenie 1862 rok. \u015awi\u0119ta dla kogo\u015b kto nie ma rodziny s\u0105 straszne.&nbsp; I wtedy Jasiek dosta\u0142 pierwszy w \u017cyciu list. Znaczek za 10 kopiejek, czyli najta\u0144szy oznacza\u0142, \u017ce nie przeby\u0142 zbyt d\u0142ugiej drogi, kto te\u017c m\u00f3g\u0142 do niego napisa\u0107. Basia, Panienka Basia! Zaprasza go na \u015bwi\u0119ta.&nbsp; Pojedziesz jutro rano, powiedzia\u0142 pan Grzegorz. Od Zamoyskiego dostaniesz konie i prezenty. Hrabia Andrzej Zamoyski tak postanowi\u0142. Stawia na pana panie Janie. Rano, gdy wychodzi\u0142, jego gospodarze \u017cegnali go, jakby ju\u017c nigdy nie mieli si\u0119 spotka\u0107. W oficynie przy drodze na J\u00f3zef\u00f3w, takiej \u015bwietlicy czeka\u0142 na niego sam Zamoyski. Zapyta\u0142, czy by\u0142by zainteresowany ziemi\u0105, bo on Ordynat Zamoyski m\u00f3g\u0142by mu tak\u0105 ziemi\u0119 da\u0107 ale nie trzeba o nic pyta\u0107 \u2013 na pocz\u0105tek trzeba przewie\u017a\u0107&nbsp; kosy przystosowane do nabijania na sztorc. Na wierzchu dla niepoznaki b\u0119d\u0105 normalne kosy i te na miejscu w swojej dawnej ku\u017ani b\u0119dzie musia\u0142 wyprostowa\u0107 \u2013 i to jeszcze przed \u015bwi\u0119tami. Dostanie za to maj\u0105tek, kt\u00f3ry teraz dzier\u017cawi od Ordynacji pan J\u00f3zef, Ojciec Basi. I kufer \u2013 jest w saniach &nbsp;z przodu, na tyle sa\u0144 jest skrzynia z rz\u0119dem dla obydwu koni z zaprz\u0119gu. Jan chcia\u0142 zapyta\u0107 jakiego zaprz\u0119gu i wtedy w oknie zobaczy\u0142a sanie zaprz\u0119\u017cone w dwa kare konie. Wszystko to pana panie Janie, zaczynamy wielk\u0105 spraw\u0119, niech B\u00f3g prowadzi, powiedzia\u0142 hrabia \u017cegnaj\u0105c Jana. Jan wyszed\u0142 ze \u015bwietlicy i ruszy\u0142 w kierunku swojego zaprz\u0119gu. Nad\u0142o\u017cy\u0142 troch\u0119 drogi, chcia\u0142 podej\u015b\u0107 do koni z przodu. Ju\u017c z daleka zacz\u0105\u0142 do nich m\u00f3wi\u0107. Poklepa\u0142 je po \u0142bach i da\u0142 owsa, kt\u00f3ry w gar\u015bci poda\u0142 mu wo\u017anica. &nbsp;Mimo to, dwa kozackie konie pod siod\u0142o, niezwyczajne zaprz\u0119gu nerwowo parska\u0142ay. Na saniach s\u0142oma, siano, pod nim kosy, z przodu kufer, a z ty\u0142y rz\u0105d\u2026&nbsp; Ruszy\u0142 w kierunku Bi\u0142goraja, na g\u00f3rze przed Panas\u00f3wk\u0105 zatrzyma\u0142 konie i otworzy\u0142 kufer. To co zobaczy\u0142 zwali\u0142o go z n\u00f3g \u2013 dos\u0142ownie. Przepi\u0119kna&nbsp; Szamara, ubi\u00f3r na wz\u00f3r w\u0119gierski, podbity futrem \u2013 podobny do kontusza z bogatym szamerynkiem. Do tego Karabin Colt Root, pistolet Colt Navy. Pan Grzegorz mia\u0142 takie ale ten pistolet luf\u0119 mia\u0142 okr\u0105g\u0142\u0105, a nie heksagonaln\u0105. Przymierzy\u0142 wspania\u0142y pas i rapcie z koalicyjk\u0105. Dopi\u0105\u0142 pochw\u0119 z szabl\u0105, kt\u00f3ra nale\u017ca\u0142a do tego kompletu. Doby\u0142 szabli i wykona\u0142 kilka krzy\u017cowych cie\u0107, kt\u00f3rych nauczy\u0142 go pan Grzegorz. \u015awist szabli sprawi\u0142, \u017ce konie zastrzyg\u0142y uszami. Wida\u0107 by\u0142o, \u017ce ju\u017c to s\u0142ysza\u0142y. I wtedy na klindze zobaczy\u0142 sw\u00f3j herb. Krzywda, podkowa z krzy\u017cem \u2013 od Lubicz\u00f3w pochodzi, a krzywda, bo na ich krzywdzie powsta\u0142. Jego przodek &nbsp;w wojnie ze Szwedami s\u0142u\u017cy\u0142 panu z pospolitego ruszenia, kt\u00f3ry tym herbem si\u0119 piecz\u0119towa\u0142. Szlachcic ten poleg\u0142 w bitwie pod Warszaw\u0105 i dziadek Ja\u015bka, zwyk\u0142y parobek&nbsp; zaj\u0105\u0142 jego miejsce.&nbsp; Historia zatoczy\u0142a ko\u0142o. Nie mia\u0142 czasu ogl\u0105da\u0107 reszty, to co by\u0142o na wierzchu i konie warte by\u0142o maj\u0105tek. &nbsp;Ruszy\u0142 w kierunku Frampola, omijaj\u0105c Bi\u0142goraj. Wieczorem dotar\u0142 do Janowa. Tu da\u0142 koniom odpocz\u0105\u0107, sam te\u017c si\u0119 zdrzemn\u0105 ale nie korzysta\u0142 z domu zajezdnego, tylko ze stajni u gospodarza. Ch\u0142op o nic nie pyta\u0142 i nie chcia\u0142 \u017cadnej zap\u0142aty. Nast\u0119pnego dnia ruszy\u0142 skoro \u015bwit, ko\u0142o po\u0142udnia zobaczy\u0142 Zaklik\u00f3w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015aw. Tr\u00f3jcy wida\u0107 by\u0142o z daleka. Jan przejecha\u0142 przez miasto i ju\u017c wiedzia\u0142, \u017ce on teraz jest pan. Stan\u0105\u0142 na popas i wszystko to powiedzia\u0142 koniom. Te chyba zrozumia\u0142y, bo nawet owsa nie chcia\u0142y. S\u0142o\u0144ce chyli\u0142o si\u0119 ku zachodowi, gdy us\u0142ysza\u0142 ujadanie burka. Pies go pozna\u0142, szczeka\u0142 z rado\u015bci. W drzwiach ukaza\u0142 si\u0119 Pan J\u00f3zef, u\u015bciska\u0142 go jak syna i prosi\u0142 do \u015brodka. Razem z Janem i jeszcze dwoma parobkami wnie\u015bli kufer. Sanie do stodo\u0142y, a konie do stajni \u2013 maj\u0105 mie\u0107 pe\u0142ne \u017c\u0142oby. Przykaza\u0142 J\u00f3zef parobkom. Serce Janowi bi\u0142o jak parowy m\u0142ot i wreszcie j\u0105 zobaczy\u0142. Panienka Basia. Rozpala\u0142a pod kuchni\u0105 w jego dawnej izbie. Teraz paluszek w ustach trzyma\u0142a inaczej. W\u0142a\u015bnie przyjecha\u0142a z Warszawy. Jej Rodzice pochwali\u0142 si\u0119, \u017ce Basia s\u0142u\u017cy w Pa\u0142acu Zamoyskich \u2013 pracuje, sprostowa\u0142a. Witaj Ja\u015bku powiedzia\u0142a, ca\u0142uj\u0105c go w policzek. Trzymali si\u0119 za r\u0119ce, drzwi si\u0119 zamkn\u0119\u0142y i zostali sami. U\u015bcisn\u0119li si\u0119 mocno, Basia a\u017c krzykn\u0119\u0142a. Jan my\u015bla\u0142, \u017ce przesadzi\u0142 z tym u\u015bciskiem ale ona po\u0142o\u017cy\u0142a sobie jego r\u0119ce na swoich biodrach i szepn\u0119\u0142a \u2013 przytul mnie jeszcze \u2013&nbsp; mocniej! Pokr\u0119ci\u0142a biodrami jak w ta\u0144cu i wtedy poca\u0142owa\u0142a go w usta. Ja\u015bkowi zakr\u0119ci\u0142o sie w g\u0142owie. P\u00f3jdziemy po jemio\u0142\u0119, powiesz\u0119 j\u0105 u sufitu, b\u0119dziesz m\u00f3g\u0142 mnie poca\u0142owa\u0107 tyle razy, ile b\u0119dzie mia\u0142a owoc\u00f3w. Jasiek bardzo si\u0119 ucieszy\u0142 i zaliczkowo poca\u0142owa\u0142 Basi\u0119. Ta odwzajemni\u0142a poca\u0142unek i m\u00f3wi. Wezm\u0119 \u0107wierciowy koszyk na t\u0105 jemio\u0142\u0119, bo mi si\u0119 strasznie spodoba\u0142o ca\u0142owanie.<\/p>\n\n\n\n<p>Dwa lata temu, zaraz po jego wyje\u017adzie r\u00f3wnie\u017c ona wyjecha\u0142a. Do Warszawy \u2013 powozem, z samym hrabi\u0105 Andrzejem Zamoyskim. Podobnie jak Jan nitowaniem na gor\u0105co, Basia przekona\u0142a do siebie Zamoyskiego znajomo\u015bci\u0105 j\u0119zyka niemieckiego. U jej Babci ze strony Mamy, za granic\u0105 w zaborze austriackim&nbsp; \u017co\u0142nierze niemieccy kwaterowali. Jak Basia Babci\u0119 odwiedza\u0142a, po niemiecku z ni\u0105 rozmawiali. Zamoyski zorganizowa\u0142 jej nauk\u0119 niemieckiego, uczy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c angielskiego. Mieszka w pa\u0142acu Zamoyskich na Nowym \u015awiecie, pomaga przy korespondencji. Aktualnie zajmuje si\u0119 sporem hrabiego z biskupem Janem Marszewskim, kt\u00f3ry chce \u015bwieckiej w\u0142adzy dla papie\u017ca. Widzia\u0142a pacyfikacj\u0119 demonstracji 27 lutego 1861 roku, Moskale zabili ucznia z Gimnazjum Realnego Micha\u0142a Arcichiewicza \u2013&nbsp; zna\u0142a go. Zgin\u0119\u0142o wtedy pi\u0119ciu demonstrant\u00f3w. Basia dla upami\u0119tnienia tych ofiar ubiera teraz \u017ca\u0142obn\u0105 sukni\u0119 do wyj\u015bcia. Robi tak wiele kobiet.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"391\" height=\"582\" src=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Portret-Basi-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-60034\" srcset=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Portret-Basi-2.png 391w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Portret-Basi-2-202x300.png 202w\" sizes=\"auto, (max-width: 391px) 100vw, 391px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Mimo to, trzeba powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142 to czas odwil\u017cy, jak by\u015bmy dzi\u015b powiedzieli, r\u00f3wnie\u017c w szkolnictwie. Zaborca po kl\u0119sce na Krymie mia\u0142 inne problemy i przesta\u0142 m\u0142odzie\u017c rusyfikowa\u0107.&nbsp; &nbsp;Wprowadzenie w 1862 roku Ustawy o wychowaniu publicznym w Kr\u00f3lestwie Polskim, nie tylko podnios\u0142o poziom nauczania ale i cofn\u0119\u0142o szkolnictwo do czas\u00f3w KEN \u2013 Kr\u00f3lestwa Polskiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak ju\u017c przyozdobili izb\u0119 jemio\u0142\u0105 i wszyscy usiedli przy stole. Zauwa\u017cyli, \u017ce Basia promienieje. Gdy ta zauwa\u017cy\u0142a u\u015bmieszki Rodzic\u00f3w i zazdro\u015b\u0107 w oczach dziewczyn, jeszcze bardziej si\u0119 zarumieni\u0142a. Wyk\u0142ad da\u0142a. M\u00f3wi\u0142a &nbsp;jak\u0105 pot\u0119g\u0105 Polska by\u0142a, gdy ze wszystkimi w zgodzie \u017cy\u0142a &#8211; na koniec zapyta\u0142a. Dlaczego teraz chcemy t\u0105 Polsk\u0119 pozbawi\u0107 tego, co mog\u0142oby doprowadzi\u0107 do tamtego?<\/p>\n\n\n\n<p>Wsta\u0142a &#8211; s\u0142uchajcie hrabiego Zamoyskiego, powiedzia\u0142a, on zna drog\u0119 do pa\u0144stwa pot\u0119\u017cnego \u2013 takiego Jagiello\u0144skiego, tolerancyjnego i dumnego. Wed\u0142ug niego na przeszkodzie do tego, mamy nie tylko zaborc\u0119 rosyjskiego ale i cho\u0107by takiego biskupa Jana Moraszewskiego, kt\u00f3ry chce kraju katolickiego, a dla swoich s\u0105du biskupiego. Nie mo\u017cna dopu\u015bci\u0107 to tego. Trzeba pami\u0119ta\u0107 o ofiarach Powstania Listopadowego. I nie powt\u00f3rzy\u0107 b\u0142\u0119du tamtego. Ich mo\u017cna pokona\u0107 bez starcia zbrojnego. Przegrali na Krymie, s\u0105 s\u0142abi ale nie na tyle, \u017ceby pokona\u0107 ich &nbsp;kosami. W Powstaniu Listopadowym straci\u0142am brata mojego, nie chc\u0119 teraz straci\u0107 Ja\u015bka, przysz\u0142ego m\u0119\u017ca mojego. R\u0119ce&nbsp; na szyj\u0119 Ja\u015bkowi zarzuci\u0142a, ten wsta\u0142 &#8211; Basia u\u015bcisku nie pu\u015bci\u0142a \u2013 na krze\u015ble stan\u0119\u0142a. Teraz ich oczy na jednej wysoko\u015bci by\u0142y i na Rodzic\u00f3w Basi patrzy\u0142y. Jeste\u015bmy z Basi\u0105 po s\u0142owie, powiedzia\u0142 Jan. Nigdy nie nazwa\u0142am Was Matk\u0105 ani Ojcem, cho\u0107 tak naprawd\u0119 byli\u015bcie dla mnie rodzicami i chcia\u0142bym m\u00f3c Was tak nazywa\u0107. Prosz\u0119 o r\u0119k\u0119 Waszej c\u00f3rki Basi. Macie nasze b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, powiedzia\u0142 Pan J\u00f3zef, a Mama Basi doda\u0142a. Jak syna \u017cem ci\u0119 Jasiu chowa\u0142a, powiedz do mnie mamo, bo teraz mo\u017cesz. Dzi\u0119kuj\u0119 Mamo i Tato \u2013 wszyscy p\u0142akali &#8211; \u201eZa Niemen hen precz\u201d, za\u015bpiewali.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-audio\"><audio controls src=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Za-Niemen-hen-precz-bez-cenzury.mp3\"><\/audio><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Wigilia 1862 rok<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-thumbnail\"><a href=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Wigilia-1862-rok.mp3\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-150x150.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2020\" srcset=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-150x150.jpg 150w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-300x300.jpg 300w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-100x100.jpg 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Jan zamieszka\u0142 w swoim dawnej izbie ale teraz sam, jego dawny towarzysz o\u017ceni\u0142 si\u0119. Mia\u0142 osobne wyj\u015bcie, wi\u0119c jego obecno\u015b\u0107 nie by\u0142a kr\u0119puj\u0105ca dla nikogo.<\/p>\n\n\n\n<p>W wigili\u0119 1862 roku skoro \u015bwit by\u0142 w ku\u017ani. Kowal z synem ju\u017c czekali. Przywitali Jana i o nic nie pytali. Palenisko by\u0142o rozgrzane, a kosy do przer\u00f3bki przygotowane. Kolejno je rozgrzewali i prostowali. Gdy kosy si\u0119 odpu\u015bci\u0142y sprawdzali jak dzwoni\u0105. Przed \u017cniwami znowu je zakrzywimy, powiedzia\u0142 Franek, syn kowala. Z daleka us\u0142yszeli jamczry. Ryby, jad\u0105 powiedzia\u0142 kowal. Zajecha\u0142y sanie z rybacz\u00f3wki. Kowal z synem wzi\u0119li kilka sandaczy i szczupaka z balii wype\u0142nionej wod\u0105 i \u017cywymi rybami, reszta by\u0142a dla Jana. Mama Basi z dziewkami co u nich mieszka\u0142y i w gospodarstw pomaga\u0142y, bardzo si\u0119 ucieszy\u0142y, jak ryby zobaczy\u0142y. Najwi\u0119kszego amura wzi\u0119\u0142a panienka. Ten b\u0119dzie dla Ja\u015bka, sama zrobi\u0119 w brytfance na oleju, w piecu chlebowym &#8211; u niego w izbie. Razem z Ja\u015bkiem sprawili amura, posolili i do rozgrzanego pieca w pokoju Jana w\u0142o\u017cyli. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Wiecz\u00f3r wigilijny.<\/p>\n\n\n\n<p>Wszyscy zgromadzili si\u0119 w najwi\u0119kszej izbie. Pr\u00f3cz Jana, Basi, jej rodzic\u00f3w by\u0142o troje takich co nie miel domu i mieszkali u pa\u0144stwa pomagaj\u0105c w gospodarstwie. Gospodarz ust\u0105pi\u0142 miejsca u szczytu sto\u0142u Janowi, obok usiad\u0142a Basia. Pani domu zapali\u0142a \u015bwiec\u0119 na stole. Basia poda\u0142a Ja\u015bkowi bibli\u0119 otwart\u0105 na Ewangelii \u015bw. \u0141ukasza. Gdy przeczyta\u0142 o narodzinach Jezusa po\u0142amali si\u0119 op\u0142atkiem; Na szcz\u0119\u015bcie, na zdrowi, na t\u0105 dzisiejsz\u0105 wigili\u0119, aby\u015bmy byli zdrowi, weseli jak w niebie anieli. Aby\u015bmy nast\u0119pnej wigilii doczekali i op\u0142atkiem si\u0119 \u0142amali. Jasio z Basi\u0105 po cichu dodali \u2013 aby\u015bmy si\u0119 zawsze tak bardzo kochali. Czerwony barszcz z uszkami, pierogi z kapust\u0105, kluski z serem, ryby sma\u017cone, pieczone. By\u0142te\u017c karp, wtedy jeszvc\\cze ma\u0142o znany ale w stawach Ordynacji Zamoyskich hodowany.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Kolend\u0119 za\u015bpiewamy&nbsp; &#8211; zagraj Jasiek poprosi\u0142a Basia. Jan poszed\u0142 po skrzypce. Po chwili wr\u00f3ci\u0142 z workiem prezent\u00f3w. Ojciec Basi dosta\u0142 karabin, jego \u017cona zegar z budzikiem, go\u015bcie rybackie sieci, ko\u0142owrotek i ma\u0142e krosna, a dla Basi by\u0142 pi\u0119kny z\u0142oty pier\u015bcionek z brylantem.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eW\u015br\u00f3d nocnej ciszy\u201d za\u015bpiewali, my dzi\u015b, a mamy 2021 rok nie za\u015bpiewamy kol\u0119ndy. Mo\u017ce za rok.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Przygotowania do powstania<\/h2>\n\n\n\n<p> &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-thumbnail\"><a href=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Przygotowania-do-Powstania.mp3\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-150x150.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2020\" srcset=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-150x150.jpg 150w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-300x300.jpg 300w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-100x100.jpg 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Okres do Trzech Kr\u00f3li, to najwspanialszy czas w \u017cyciu Ja\u015bka. Codziennie je\u017adzi\u0142 z Basia konno po lesie. Basia mia\u0142a spodnie do jazy konnej, przywioz\u0142a je z Warszawy. Rosyjscy \u017co\u0142nierze co rejon kordonu granicznego patrolowali, teraz bardziej ni\u017c \u015blad\u00f3w przekroczenia granicy, Basi na koniu wypatrywali. Zaraz po Trzech Kr\u00f3lach Basia do Warszawy wyjecha\u0142a. Karoc\u0105 Ordynacji Zamoyskich, z urz\u0119dnikami.<\/p>\n\n\n\n<p>22 stycznia 1863 rok. \u015awita\u0142o, gdy Pan J\u00f3zef z Janem i &nbsp;ch\u0142opami ruszali do lasu. W planie mieli zrywk\u0119 sosnowych d\u0142u\u017cyc, kt\u00f3re poprzedniego dnia wyci\u0119li i okrzesali z ga\u0142\u0119zi. Za ich saniami &nbsp;jecha\u0142y jeszcze dwa ch\u0142opskie zaprz\u0119gi i sz\u0142a spora grupa m\u0142odych ch\u0142opc\u00f3w z okolicznych wsi, kt\u00f3rzy za pomoc przy pracach le\u015bnych, mogli odebra\u0107 zap\u0142at\u0119 w drewnie opa\u0142owym. Pan J\u00f3zef przymyka\u0142 oko i w takim opale zdarza\u0142y si\u0119 \u017cerdki dochodz\u0105ce do 50 szajt &#8211; p\u00f3\u0142 kubika, czyli p\u00f3\u0142 jednego metra sze\u015bciennego. Nagle konie zar\u017ca\u0142y, co\u015b by\u0142o nie tak. Jan jecha\u0142 wierzchem &#8211; kaza\u0142 si\u0119 wszystkim zatrzyma\u0107 i sam ruszy\u0142 do przodu. Zobaczy\u0142 ognisko i kilku m\u0142odych ch\u0142opak\u00f3w, mieli konie. W odr\u00f3\u017cnieniu od niego nie byli uzbrojeni. Wy kto, zapyta\u0142. My z Warsiawy Panie, tydzie\u0144 jedziem. Do wojska mielim wezwanie, a ma by\u0107 powstanie. Bywaj &#8211; krzykn\u0105 Jan na swoich i po chwili ch\u0142opi z warszawiakami jedli i pili. Niewiele tego dnia zrobili. Chocia\u017c \u2013 sekcj\u0119 stworzyli. Trzy takie sekcje tworzy\u0142y pluton. a trzy plutony szwadron, Takim szwadronem dowodzi\u0142 rotmistrz (kapitan). Marzyli, \u017ce kiedy\u015b w polskim szwadronie b\u0119d\u0105 s\u0142u\u017cyli, a na razie Jana swym dow\u00f3dc\u0105 ustanowili i na nast\u0119pny dzie\u0144, w tym samym miejscu si\u0119 um\u00f3wili. Jan rozkaza\u0142, aby ch\u0142opi z kosami na sztorc przybyli, a go\u015bci z Warszawy przenocowali. Nast\u0119pnego dnia rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 szkolenie wojskowe. Jan utworzy\u0142 dwie grupy. Warszawiacy na koniach \u0107wiczyli natarcie, a ch\u0142opi z kosami obron\u0119. Jan wykorzysta\u0142 to co Pan Grzegorz mu przekaza\u0142. Stawa\u0142 z broni\u0105 w \u015brodku podw\u00f3jnego czworoboku, kt\u00f3ry tworzyli kosynierzy. Pierwszy rz\u0105d kl\u0119cza\u0142 na jedno kolano i trzyma\u0142 pochylone kosy, drugi rz\u0105d sta\u0142 za kl\u0119cz\u0105cymi i wymachiwa\u0142 kosami. Ch\u0142opaki z szablami, kt\u00f3re od Jana dostali, nawet nie podje\u017cd\u017cali \u2013 nazad dawali i zawracali. Nast\u0119pnego dnia zaj\u0119cia by\u0142y jeszcze ciekawsze. Nacieraj\u0105cy na koniach mieli piki. Nacieraj\u0105c na czworobok kosynier\u00f3w nabijali na te piki worki z sianem, przed kosynierami zawracali, a worki z pik zrzucali. Wtedy kl\u0119cz\u0105cy kosynierzy te worki atakowali i rozcinali. Te worki to konie, wyja\u015bni\u0142 Jan, tego co z konia spadnie moja kula dopadnie. Jan musia\u0142 przerwa\u0107 takie \u0107wiczenia, ba\u0142 si\u0119, \u017ce dowie si\u0119 o nich rosyjskie dow\u00f3dztwo, co na granicy kordonu pilnowa\u0142o. Podzieli\u0142 zadania. Ch\u0142opi mieli kupi\u0107 trzy \u015bwinie \u2013 dostali na to pieni\u0105dze i czeka\u0107 na rozkazy. Warszawiak\u00f3w wzi\u0105\u0142 pod sw\u00f3j dach. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jeden studiowa\u0142 medycyn\u0119 i ten zosta\u0142 cyrulikiem. Wszyscy codziennie mieli szable w r\u0119ce, Jan szkoli\u0142 ich w walce pieszej i na koniu. Zaj\u0119cia na koniu obejmowa\u0142y zar\u00f3wno lanc\u0119 i szabl\u0119. Lanca to; zbieranie pier\u015bcieni i k\u0142ucie manekina. Szabla to; ci\u0119cie \u0142\u00f3z, stojak z gomu\u0142\u0105, manekin i pier\u015bcienie. Na prze\u0142omie stycznia i lutego Jan zebra\u0142 swoich ludzi i ruszyli w kierunku Ojcowa.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Wojenko, Wojenko!\" width=\"848\" height=\"477\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/loXOfTgGrjI?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Pierwsza krew<\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"469\" src=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/kosynierzy-powstanie-styczniowe.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-61856\" srcset=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/kosynierzy-powstanie-styczniowe.jpg 750w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/kosynierzy-powstanie-styczniowe-300x188.jpg 300w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/kosynierzy-powstanie-styczniowe-600x375.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-thumbnail\"><a href=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Pierwsza-krew.mp3\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-150x150.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2020\" srcset=\"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-150x150.jpg 150w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-300x300.jpg 300w, https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/posluchaj-100x100.jpg 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Dotarli do obozu powsta\u0144czego pod Ojcowem, sta\u0142o tam&nbsp; ponad 2000 powsta\u0144c\u00f3w. Takie si\u0142y nie mog\u0142y by\u0107 niezauwa\u017cone i Rosjanie zacz\u0119li powsta\u0144c\u00f3w okr\u0105\u017ca\u0107. Powsta\u0144cami dowodzi\u0142 Apolinary Kurowski. Wymy\u015bli\u0142, \u017ce zajmie Miech\u00f3w i w ten spos\u00f3b nie pozwoli zamkn\u0105\u0107 si\u0119 w okr\u0105\u017ceniu. Mia\u0142 informacje, \u017ce z Miechowa wysz\u0142y wojska rosyjskie. Nie sprawdzi\u0142 tego \u2013 wysz\u0142y, ale inne przysz\u0142y. Czeka\u0142y na powsta\u0144c\u00f3w. Jan swoich kosynier\u00f3w pod dow\u00f3dztwem&nbsp; cyrulika zostawi\u0142 w obozie. Mieli broni\u0107 taboru. Cyrulik dosta\u0142 d\u0142ug\u0105 bro\u0144. W razie ataku mia\u0142 sta\u0107 wewn\u0105trz czworoboku kosynier\u00f3w i strzela\u0107 do tych, co b\u0119d\u0105 si\u0119 spod \u015bmierdz\u0105cych ko\u0144skich trzewi wygrzebywali. Ani Jan, ani s\u0142uchaj\u0105cy go towarzysze, czego\u015b takiego sobie nie wyobra\u017cali. Jan i jego ludzie, co przy taborach nie zostali, konno jako kawaleria na Miech\u00f3w ruszyli. Na rynku pod ogie\u0144 karabin\u00f3w si\u0119 dostali. Z koni &#8211; wyda\u0142 rozkaz Jan. W bramie konie przywi\u0105zali i do kamienicy wparowali. To st\u0105d Moskale do nich strzelali. Tego, co sta\u0142 przy drzwiach Jan jednym ci\u0119ciem rozp\u0142ata\u0142, pozostali nawet ich nie zauwa\u017cyli, po chwili wszyscy g\u0142owy stracili. Powsta\u0144cy z rynku w nie\u0142adzie &nbsp;si\u0119 wycofywali. Ludzie Ja\u015bka rusk\u0105 bro\u0144 pozbierali i rozkaz swojego dow\u00f3dcy &#8211; &nbsp;do koni, wykonali. To, co w obozie zobaczyli sprawi\u0142o, \u017ce z jedzenia do ko\u0144ca tygodnia zrezygnowali, a by\u0142 wtorek. Nie tak wojn\u0119 sobie wyobra\u017cali. Ruscy ich tabor zaatakowali, jego kosynierzy sze\u015b\u0107 koni im rozp\u0142atali, a&nbsp; tych, co z tych koni pospadali &#8211; Rosjanie zabrali. Tak si\u0119 z Ja\u015bka lud\u017ami dogadali. To oni niekt\u00f3rym razem z cyrulikiem krew tamowali. Ruscy docenili, \u017ce rannych od strza\u0142\u00f3w cyrulika kosynierzy nie dobili. Bez strat do swej enklawy w Ordynacji Zamoyskich powr\u00f3cili &#8211; 4 karabiny zdobyli. Postanowili, \u017ce tym co w Galicji do powstania si\u0119 szykowali, w przekroczeniu  granicy b\u0119d\u0105 pomagali. Oni na partyzantk\u0119 si\u0119 nie pisali.<\/p>\n\n\n\n<p>Przysz\u0142a wiosna 1863 rok \u2013 kt\u00f3rego\u015b ranka, gdy Jasiek i jego ludzie jak zwykle na \u0107wiczenia do lasu jechali, rosyjski patrol spotkali. Gotuj, pad\u0142a komenda, jednak ruscy przejechali, a oficerowie honor Janowi oddali. Wszyscy o ich wyczynie pod Ojcowem opowiadali, ale tego si\u0119 nie spodziewali. Wieczorem ci oficerowie do Ja\u015bka domu zapukali \u2013 cyrulika niby potrzebowali. Jednemu do oka co\u015b wpad\u0142o. Gdy w drugiej izbie sobie to wyci\u0105gali, Jan sam na sam z rosyjskim oficerem zostali. Pistolety na st\u00f3\u0142 od\u0142o\u017cyli. By\u0142y identyczne, mia\u0142y ten sam grawerunek. By\u0142o jasne, \u017ce obydwaj hrabiemu Zamoyskiemu s\u0142u\u017cyli. Jan dosta\u0142 zadanie. Przejmie dostaw\u0119 broni z Galicji. W\u0142a\u015bnie planowan\u0105 kontraband\u0119 wykryli i jako powsta\u0144cy na odbi\u00f3r si\u0119 um\u00f3wili. Ludzie Jana to odbior\u0105 &#8211; po\u0142ow\u0119 im przeka\u017c\u0105, a oni swoim dow\u00f3dcom t\u0119 bro\u0144 poka\u017c\u0105. I od tej pory Jan z rosyjskimi oficerami, w ma\u0142ej enklawie Ordynacji Zamoyskich rz\u0105dzili, cho\u0107 wcale si\u0119 tym nie chwalili. Spore ilo\u015bci broni zdobyli. Jan przekazywa\u0142 j\u0105 jednemu z najlepszych dow\u00f3dc\u00f3w Powstania Styczniowego Marcinowi Borelowskiemu \u201eLelewelowi\u201d. Pomaga\u0142 te\u017c w prze\u017cucie powsta\u0144czych oddzia\u0142\u00f3w z Galicji, kt\u00f3re Borelowski tam organizowa\u0142. Podczas jednej z takich akcji Jan si\u0119 zdemaskowa\u0142. Leopold Cieszkowski- to te\u017c dow\u00f3dca Powstania Styczniowego, wda\u0142 si\u0119 w potyczk\u0119 z wojskami carskimi w pobliskim Zaklikowie. Jan i&nbsp; jego ludzie w\u0142a\u015bnie oddzia\u0142 Lelewela przez kordon graniczny przeprowadzili i razem z lud\u017ami Cieszkowskiego &nbsp;na ruskich uderzyli. Carskie magazyny stra\u017cy&nbsp; granicznej w Zaklikowie zdobyli, wtedy Jan i jego ludzie do Borelowskiego do\u0142\u0105czyli. Kosynierzy \u015bwinie bili i mi\u0119so w\u0119dzili. Dobrze to robili i wszyscy ich bardzo lubili. Jan i Warszawiacy tabor\u00f3w nie pilnowali, jako kawaleria w bitwach pod Chru\u015blin\u0105 30 maja 1863 roku i pod Bi\u0142gorajem 2 wrze\u015bnia stawali. Szlak bojowy zako\u0144czyli nast\u0119pnego dnia \u2013 bili si\u0119 pod Panas\u00f3wk\u0105. Tej bitwy, pod dow\u00f3dztwem Borelowskiego &nbsp;nie przegrali. Jan pierwszy raz zobaczy\u0142 dow\u00f3dc\u0119, kt\u00f3ry cho\u0107 nie mia\u0142 wykszta\u0142cenia wojskowego, to mia\u0142 wyobra\u017ani\u0119. Po bitwie, gdy ju\u017c \u015bwita\u0142o&nbsp; ch\u0142opi Jana rannych z cyrulikiem opatrywali, na wozy delikatnie wk\u0142adali i do lazaretu w Zwierzy\u0144cu jechali. Wtedy Jan i jego kawalerzy\u015bci od samego Borelowskiego rozkaz dostali, aby zabitych pochowali.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Ich towarzysze&nbsp; na Batorz pomaszerowali &#8211; i tam swojego dow\u00f3dc\u0119 pochowali. 6 wrze\u015bnia 1863 roku. Ludzie, kt\u00f3rzy o dowodzeniu poj\u0119cia nie mieli, Borelowskiego pod swoj\u0105 komend\u0119 wzi\u0119li. Jego rad nie pos\u0142uchali, Rosjanie ich okr\u0105\u017cyli i rozbili. Marcin \u201eLelewel\u201d Borelowski zgin\u0105\u0142 od ran.<\/p>\n\n\n\n<p>Jan ze swoimi lud\u017ami w Zwierzy\u0144cu na d\u0142u\u017cej stan\u0119li. By\u0142o mn\u00f3stwo rannych. Cyrulik &nbsp;w zwierzynieckim lazarecie si\u0119 przyda\u0142, Warszawiacy mu pomagali, a kosynierzy straw\u0119 gotowali i kwatery dla rannych organizowali.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"MIEJSCE BITWU POD PANAS\u00d3WK\u0104\" width=\"848\" height=\"477\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/iSDXGbD9Rts?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W maju 1863 roku, 200-osobowy oddzia\u0142 dowodzony przez jednego z najs\u0142ynniejszych powsta\u0144c\u00f3w Marcina &#8220;Lelewela&#8221; Borelowskiego, zaatakowa\u0142 w Zaklikowie miejscowe magazyny carskiej stra\u017cy granicznej i zdoby\u0142 spore zapasy zaopatrzenia. Prosz\u0119 pos\u0142ucha\u0107&nbsp; o tym cyklu &nbsp;audycji opartych &nbsp;na faktach ale w cudzys\u0142owie. To opowie\u015b\u0107 mojego dziadka, kt\u00f3r\u0105 us\u0142ysza\u0142 od swojego dziadka, uczestnika tamtych wydarze\u0144. Jego dziadek mia\u0142 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":57198,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[755],"class_list":["post-57191","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-daty-i-fakty-blog","tag-powstanie-styczniowe"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/htb.com.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/ostatnia-smolarnia.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57191"}],"version-history":[{"count":37,"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57191\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124270,"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57191\/revisions\/124270"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/57198"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/htb.com.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}